Nowe zasady rozliczeń energii elektrycznej. Co zmienia nowe rozporządzenie?

Energochłonni odbiorcy zyskają nowe preferencje

Największe korzyści z nowych regulacji mogą odczuć przedsiębiorstwa zużywające bardzo duże ilości energii elektrycznej. Projekt wprowadza bowiem nową kategorię odbiorców przemysłowych, którzy pobierają energię z sieci, wykorzystują ją na potrzeby własne i zużywają co najmniej 50 GWh energii elektrycznej rocznie.

Dla tej grupy przewidziano znaczące obniżenie opłat sieciowych:

• składnik zmienny stawki sieciowej ma być niższy nawet o około 50%,
• składnik stały stawki sieciowej ma zostać obniżony o około 10%.

Według szacunków korzyści dla grupy ok. 143 odbiorców przemysłowych mogą sięgnąć około 440 mln zł rocznie. To bardzo wyraźny sygnał, że państwo szuka sposobów na zwiększenie konkurencyjności krajowego przemysłu w warunkach rosnących kosztów energii oraz transformacji energetycznej.

Co istotne, wpływ tego rozwiązania na pozostałych odbiorców będzie zależał od struktury taryf i profilu zużycia energii. Oznacza to, że skutki zmian mogą być różne w zależności od grupy taryfowej oraz charakterystyki danego przedsiębiorstwa.

Elastyczność zużycia energii zacznie się realnie opłacać

Jedną z najbardziej interesujących zmian jest przebudowa sposobu naliczania opłaty jakościowej. Po raz pierwszy ma ona zostać powiązana z momentem poboru energii oraz sytuacją panującą w krajowym systemie elektroenergetycznym. Operator systemu przesyłowego będzie mógł różnicować wysokość opłaty m.in. w zależności od:

• pory dnia,
• okresu roku,
• poziomu zapotrzebowania na energię,
• kosztów bilansowania systemu,
• dostępności mocy,
• potrzeby zwiększenia poboru energii przy wysokiej generacji ze źródeł odnawialnych.

W praktyce oznacza to kolejny krok w kierunku modelu, w którym energia zużywana w odpowiednim czasie będzie tańsza niż energia pobierana w okresach obciążenia systemu.

Z punktu widzenia firm to bardzo ważna informacja. Przedsiębiorstwa, które już dziś analizują profile zużycia energii, wdrażają systemy monitoringu mediów lub posiadają możliwość przesuwania części procesów technologicznych, mogą zyskać dodatkowe przewagi kosztowe. Jest to również dobra wiadomość dla firm inwestujących w magazyny energii czy rozwiązania umożliwiające zarządzanie popytem.

Kto może szczególnie skorzystać na nowych zasadach?

Uzasadnienie projektu wskazuje konkretne grupy podmiotów, które mogą odnieść największe korzyści z nowego modelu opłaty jakościowej. Są to przede wszystkim:

• odbiorcy przemysłowi posiadający elastyczne procesy produkcyjne,
• przedsiębiorstwa ciepłownicze rozwijające technologie Power-to-Heat,
• podmioty inwestujące w magazyny energii,
• firmy wykorzystujące elektromobilność,
• przedsiębiorstwa rozwijające technologie Power-to-X.

To niezwykle istotny sygnał dla rynku. Jeszcze kilka lat temu magazyny energii czy zarządzanie elastycznością zużycia były postrzegane głównie jako element strategii dekarbonizacji. Obecnie coraz wyraźniej stają się także narzędziami służącymi bezpośredniej redukcji kosztów energii.

Odbiorca specjalny pozostanie w systemie do 2031 roku

Rozporządzenie nie rezygnuje również z funkcjonującej dziś instytucji odbiorcy specjalnego. To rozwiązanie skierowane do najbardziej energochłonnych zakładów przemysłowych, które:

• zużywają na własne potrzeby co najmniej 200 GWh energii rocznie,
• wykorzystują co najmniej 50% mocy umownej,
• ponoszą koszty energii stanowiące minimum 15% wartości produkcji.

Dla tej grupy utrzymane zostaną preferencyjne zasady naliczania opłaty jakościowej poprzez zastosowanie współczynnika 0,1. Według szacunków korzyści wynikające z utrzymania tego mechanizmu wyniosą około 67 mln zł rocznie.

Celem regulacji jest ograniczenie ryzyka utraty konkurencyjności najbardziej energochłonnych gałęzi przemysłu oraz przeciwdziałanie przenoszeniu produkcji poza Polskę.

Harmonogram wejścia zmian w życie

Co przedsiębiorcy powinni zrobić już dziś?

Choć większość rozwiązań zacznie obowiązywać dla taryf od 2027 roku, firmy już teraz mogą ocenić, czy będą beneficjentami nowych regulacji. Kluczowe staje się zrozumienie własnego profilu zużycia energii oraz identyfikacja obszarów, w których możliwe jest większe dopasowanie poboru do sytuacji na rynku energii i potrzeb systemu elektroenergetycznego.

W praktyce oznacza to potrzebę dokładnej analizy danych pomiarowych, wdrażania rozwiązań telemetrycznych oraz oceny potencjału do elastycznego zarządzania zużyciem energii. To właśnie dostęp do szczegółowych danych będzie warunkiem skutecznej oceny, czy firma może skorzystać na nowych mechanizmach rozliczeniowych.

Warto również zweryfikować możliwości wykorzystania magazynów energii, inwestycji w OZE, kontraktów cPPA oraz działań optymalizujących koszty dystrybucji. Dla wielu przedsiębiorstw nowe regulacje mogą okazać się nie tylko zmianą sposobu naliczania opłat, ale impulsem do bardziej świadomego i strategicznego zarządzania energią.